Mooie muziek

Sinds september zing ik eindelijk weer eens in een koortje. Niks Russisch, wel veel sacraals, afgewisseld met een eeuwenoud liefdesliedje of een oud gedicht op hedendaagse muziek. Alles vierstemmig en soms ook meer, maar dat laatste is niet de bedoeling en klinkt dan ook niet goed. Leuk is het wel.

Onze juf Cécile heeft een prachtstem. Ik heb haar net beluisterd op myspace; het lukt me niet de muziek meteen op mijn blog te zetten, maar wie (bijvoorbeeld op deze druilerige zondag) zin heeft in iets moois moet beslist even op de link klikken. Ik ben helemaal in de ban van het Requiem van Alain-Paul Gaillot (nummer 2 op de lijst), een jonge componist uit de Midi-Pyrenées.

Overigens,

voor wie geld over heeft en een goede daad wil verrichten: het Louvre zoekt Nederlandse sponsors om een recentelijk ontdekt portret van Frans Hals te kunnen aanschaffen. Blaise Ducos, conservator bij het Louvre, zag het schilderij in 2008 op een veiling. Op die veiling wisten ze het niet, maar Ducos zag meteen dat het een Frans Hals was.
De Franse autoriteiten bestempelden het werk vervolgens als kunstschat en konden er zo beslag op leggen, zodat het Louvre het zou kunnen kopen. Althans, kan proberen het te kopen.
'Help ons dit meesterwerk te behouden!', zegt Ducos onder andere op www.nederlanders.fr. 'Het is een topwerk uit de Hollandse Gouden Eeuw. Wie ons financieel steunt, beschermt Nederlands erfgoed. En ik zie het als een liefdesverklaring aan Frankrijk!' Dat zijn twee mooie daden, maar ik kan er helaas even niet aan meedoen. Ben benieuwd hoe het afloopt. Het Louvre heeft tot april de tijd.

La France de Depardon

Ik schreef al eens eerder over Raymond Depardon, fotograaf en filmmaker. Voor wie nog voor 9 januari 2011 in Parijs is, is de tentoonstelling van 'zijn' Frankrijk, La France de Raymond Depardon dus, ook een aanrader.
De afgelopen jaren reisde Depardon met een camper en een heel grote, ouderwets aandoende camera - zo'n ding op een poot, waarbij je nog een doek over je hoofd doet -, door Frankrijk. Niet non-stop, want hij had ook andere dingen te doen, maar in periodes van enkele weken tot maanden. En hij fotografeerde het gewone, niet-toeristische Frankrijk, van noord naar zuid en van oost naar west. Bij de tentoonstelling zijn al zijn schriftjes met aantekeningen en gevolgde routes te vinden.
Maar het mooist zijn natuurlijk de foto's, die door die ouderwetse camera ook op groot formaat haarscherp zijn. Geen mooie landschappen, pittoreske dorpjes of oude boerderijen, maar gewone huizen, winkels, straten en een enkele voorbijganger. Ook al toont hij het gewone, rommelige en soms wat smoezelige Frankrijk, de expositie is prachtig. Misschien ook wel omdat rommelig en smoezelig prachtig kan zijn.

Pirosmani

In Parijs ook Georgisch gegeten, in een heel klein restaurantje, waar het design duidelijk niet op de eerste plaats kwam. Lekker was het wel, en ze hadden een mooie copie van een van Pirosmani's eet-schilderijen in de zaak hangen, toevallig net boven onze tafel. De enige andere decoratie was een grote spiegel. Georgië is een mooi land waar ze heerlijk eten maken en prachtig zingen, en waar niet alleen Stalin, maar ook Pirosmani werd geboren.

Voor wie het toevallig niet weet: Niko Pirosmani (voluit Pirosmanashvili) was een Georgisch kunstenaar, geboren in 1862 en overleden in 1918. In het Georgisch ziet zijn naam er zo uit: ნიკო ფიროსმანაშვილი. Dat kan ik ook niet lezen, maar mooi is het wel. 
Pirosmani was een autodidact die zijn brood vooral verdiende met het schilderen van uithangborden voor winkels, café's en restaurants. Zijn brood verdienen is bijna letterlijk op te vatten, aangezien hij die borden vaak schilderde in ruil voor kost en inwoning, en een glaasje erbij.

Hij werd gewaardeerd door zijn stadgenoten - hij leefde in Tiflis, nu Tblisi, de hoofdstad van Georgië - en ook door de Russische avantgarde, die in hem zag wat de Franse avantgarde in le douanier Rousseau zag: een pure kunstenaar.
Zoals het pure kunstenaars wel vaker vergaat, stierf Pirosmani arm en eenzaam. Maar hij is niet vergeten; google alleen zijn naam maar eens.

Kadootje

Vermoedelijk zijn er aardig wat mensen die ergens achter in de kast een melkkannetje, vaas of zoutvaatje hebben staan dat ze ooit cadeau hebben gekregen, en dat ze alleen tevoorschijn halen als de schenker op bezoek komt. Je hebt destijds niet durven zeggen dat je het niet zo mooi vond, misschien zelfs beweerd dat je het prachtig en praktisch vond, en nu zit je er mee.

Ik moet daar altijd aan denken bij de Russisch-Georgische kunstenaar Zoerab Tsereteli. Tsereteli geeft ook lelijke kadootjes. Het lastige is dat het in zijn geval loodzware beeldhouwwerken betreft, en zoiets zet je niet even in de kast tussen het zoutvaatje en die smakeloze vaas.


In Rusland, en vooral in Moskou, staan een hoop beelden van Tsereteli, waaronder de schrikbarend lelijke Peter de Grote. (Ik ben niet de enige die het lelijk vind, kijk hier maar eens).Tsereteli's verweer tegen de kritiek, die ook hem niet kon ontgaan, was dat er aanvankelijk ook veel kritiek was op de Eiffeltoren. 

New Jersey kreeg een oog met traan (een 'stenen clitoris' noemt Coen van Zwol het in bovengenoemde link), waartegen ter plaatse een grote protestbeweging op gang kwam, terwijl met zijn beeld van Columbus (kadootje aan de VS) tijden geleurd is, tot het uiteindelijk weer terug kwam in Rusland alwaar Columbus' hoofd vervangen zou zijn door dat van Peter de Grote en zo een plekje vond in Moskou.

En nu heeft Tsereteli met een cadeau aangeklopt in Condom, hier in de Gers. Ik was daar niet bij, natuurlijk niet, anders had ik nog kunnen roepen 'Pas op! Niet open doen! Het is Tsereteli met een kadootje!'
Het is niet eens de eerste keer dat Tsereteli iets aan Frankrijk schenkt; er staat bijvoorbeeld een buste van Balzac van zijn hand in Cap d'Agde, een beeld van paus Johannes Paulus in Ploërmel en in Moskou, voor hotel Kosmos, staat een gouden de Gaulle. De Franse staat was dus in principe gewaarschuwd.

Deze keer betreft het een beeldengroep (gewicht: 5,5 ton) van de drie musketiers, en de gelukkige ontvanger was Aymeri de Montesquiou, verre nazaat van musketier d'Artagnan en tevens senateur. Geen domme man, die de Montesquiou, want hij schonk het beeld op zijn beurt aan de stad Condom die er een plaatsje voor moest zien te vinden.

Het is vorige week onthuld. Ik moet er nog naar gaan kijken, misschien.

de stralende toekomst

Onlangs was ik in Montpellier. Kort daarvoor had ik gelezen over een reeks standbeelden die Georges Frêche, voorzitter van de agglomeratie Montpellier en een vrij controversieel persoon, daar had laten neerzetten.
Het gaat om vijf "grote mannen van de 20e eeuw", die begin volgend jaar door nog vijf mannen (m/v; Golda Meïr zit daar ook bij) gevolgd zullen worden.
Het kreeg nogal wat aandacht in de Franse pers, want het gaat om Georges Frêche, ze kostten bijna twee ton per stuk en één van die grote vijf is Lenin. (De overigen zijn Jaurès, Churchill, de Gaulle en Roosevelt.)
Lenin is, aldus Frêche, "l'homme qui a changé la face du monde au XXe siècle."
Bij de volgende vijf zit ook Mao, en daarna, heeft Frêche vorige week aangekondigd, wil hij ook nog een beeld van Stalin bestellen. Maar zover is het nog niet.

Lenin in zonnig Montpellier, dat wilde ik wel eens zien. In Rusland zie je 'm tenslotte steeds minder, en ook minder zonnig. En aangezien ik er als veredeld chauffeur was met teveel vrije tijd, kon dat makkelijk. Ze staan niet in het hart van Montpellier, de grote mannen, maar in de nieuwe wijk Odysseum, waar behalve het beginpunt van de nieuwe tramlijn veel grote winkels, grote flats, grote bioscopen en grote cafés zijn, dus dat paste leuk. De beelden zelf waren echter niet heel groot en bovendien bleken ze wel neergezet, maar nog niet onthuld. Of misschien wel onthuld, maar toen weer ingepakt.

Het hele grotemannenplein is namelijk nog  niet af, je kon er alleen door een hekwerk naar kijken. Wie er verder waar stond onder het plastic weet ik niet, maar Lenin herkende ik meteen. De avondzon scheen door het plastic heen en zo zag ik zijn opgeheven arm, die ons zelfs onder plastic en tenmidden van verderfelijke kapitalistische nieuwbouw nog altijd de weg naar de stralende toekomst probeert te wijzen.

Speelgoed

Onlangs was het eindelijk zo ver: Toy Story 3 was ook in de plaatselijke bioscoop te zien. Ik ben een grote fan van Toy Story. Van alle films die ik met mijn kinderen gezien heb, staan Toy Story 1 en 2 op eenzame hoogte naast elkaar. Deel drie is daar nu naast komen staan. Ik heb gehuild van het lachen en gehuild tout court, want ik huil vrij makkelijk om films (en boeken) en heb het opgegeven me daar tegen te verzetten. Dat werd nog makkelijker toen zoon een paar jaar terug, kijkend naar mijn betraande gezicht aan het eind van Brokeback Mountain, jaloers verzuchtte: ‘Ik wou dat ik kon huilen om een film’. Waarom had ik me al die jaren naar de wc gehaast aan het eind van elk mooi verhaal?

Ik ben beslist niet de enige Toy Story-fan; de film kreeg bijvoorbeeld  vijf sterren van Coen van Zwol in de NRC. Gaat dat zien,  met of zonder kinderen en wellicht een beetje geloof in het feit dat speelgoed leeft. Na de film keek ik even naar Titia, de trol die me al sinds mijn tweede levensjaar gezelschap houdt. Zou hij (mijn Titia is een jongen) het misschien toch gezelliger vinden met meer speelgoed om zich heen, ’s nachts als ik slaap?

kunstroof

Ik zeg wel vaker dat Frankrijk op Rusland lijkt. Ik dacht het ook toen ik las over een kunstdiefstal uit het Musée d'art moderne de la Ville de Paris, waar in de nacht van 19 op 20 mei een Braque, Léger, Matisse, Modigliani en Picasso (samen zo'n 100 miljoen euro waard) werden meegenomen. Vooral hoe ze die konden stelen deed me aan Rusland denken: het alarmsysteem functioneerde al sinds 30 maart onvolledig en was nog steeds niet gerepareerd: men wachtte op een onderdeeltje. De camera's deden het wel, en er zijn beelden van een man met capuchon, die ruim een kwartier rustig door drie van de twintig zalen wandelt en precies weet wat hij wil meenemen. Dat er geen alarm zou afgaan wist hij blijkbaar ook. Dat er niemand naar de videobeelden zat te kijken is een beetje verdacht. Ik zie dan meteen dronken gevoerd beveiligingspersoneel voor me, dat voor die schermen ligt te snurken. Het kan natuurlijk ook dat ze opeens in een jaguar rondrijden.

In Rusland heeft een kwart van de musea geen enkel beveiligingssysteem en is het in veel andere museua bijzonder slecht van kwaliteit. Er worden zo'n 50.000 museumstukken vermist. Le Monde schrijft dat er in 2009 20 museumdiefstallen plaatsvonden in Frankrijk, en dat dat er 9 minder waren dan in 2008, maar daaruit blijkt niet hoeveel er nog zoek is. Hopelijk ietsje minder.

Het blijft een fraai staaltje laksheid, waarbij de bestelling voor dat onderdeeltje waarschijnlijk nog ergens op een bureau ligt te wachten op een goedkeuringsstempel. Of misschien ligt het al weken op een postkantoor te wachten tot het opgehaald wordt.
Het was overigens een keurige dief; het venster wat hij losschroefde om naar binnen te komen heeft hij netjes, zonder breken, op de stoep gezet.

langzame journalistiek

Over een kleine vier jaar vinden de Olympische Winterspelen in Sotsji, Rusland, plaats. Vorig jaar al zijn fotograaf Rob Hornstra en schrijver Arnold van Bruggen begonnen met hun Sochiproject om alle veranderingen die deze badplaats zal ondergaan vast te leggen. Een goed plan en een mooi project. Duur natuurlijk, vandaar dat ze sponsors zoeken voor deze vorm van journalistiek, die ze slow journalism noemen.

Gisteren kreeg ik een berichtje dat ze met hun eerste boek over het project The New York Photo Book Award 2010 hadden gewonnen. Dat vind ik nou leuk, zo'n beloning voor een project waar ze aan begonnen zijn, gewoon omdat ze er zelf in geloofden. Je kunt het fotoboek hier bij het persbericht virtueel doorbladeren.

Ze fotografeerden het sanatorium Metallurg. Heerlijk, zo'n naam. Ik verbleef ooit een paar dagen in sanatorium Sjachtjor (de mijnwerker) in Karkaralinsk. Dat is in Kazachstan, op drie uur rijden van de mijnwerkersstad Karaganda. Daar klonk de hele dag muziek, wat blijkbaar moest bijdragen tot de rust. Erg druk was het er overigens niet, zoals ook op de foto te zien is van Sjachtjor in augustus 2007.

(Het is natuurlijk lang niet zo'n mooie foto als van de Metallurg, maar je weet maar nooit met copyrights.)
Mijn Kazachse fotoalbum staat overigens hier:

Mooie blik

'Een schilderij leeft door degene die ernaar kijkt'. Dit citaat van Pablo Picasso is te horen in de documentaire KUNST VAN HET OGENBLIK - Matisse tot Malevich van Masha Novikova. Hij was vanavond (o, inmiddels al gisterenavond) op de Nederlandse televisie, die ik hier niet heb, maar gelukkig kan mijn computer inmiddels uitzending gemist aan, dus ik heb niks gemist.

De documentaire - hier te zien - gaat over de verzamelingen van Sergei Sjtsjoekin en Ivan Morozov, die de kern vormen van de expositie die op dit moment in de Hermitage aan de Amstel te zien is. En vooral over hoe er in een periode van ongeveer 100 jaar verschillend naar kunst kan worden gekeken. Van de verbaasde blik van tijdgenoten tot de bewonderende blik van nu, met daartussen de gevaarlijke blik van de machthebbers.

Ik heb wat research mogen doen voor Masha, dus helemaal onbevooroordeeld ben ik wellicht niet, maar ik vond het een mooie documentaire. Vooral door de nadruk op die blik, die veel meer door je tijd gevormd wordt dan je zelf zou willen. Gelukkig dat er her en der wel uitzonderingen bestaan.

PS
La Danse van Matisse - op de afbeelding - is ooit voor Sjtsjoekin geschilderd en een van de hoogtepunten van de expositie.

Zavatta!

Gisteren was ik eindelijk weer eens in het theater. In Auch (spreek uit Osj), onze departementshoofdstad, staat een mooi oud theater met kleurige plafondschilderingen, balkons en pluche stoelen. Ertegenover staat een kathedraal waar ooit een Nederlandse prinses trouwde, maar dat is niet goed afgelopen dus daar hebben we het niet meer over. Het plein ertussen ligt open, omdat ze er een autoloos gebeuren van willen maken met fonteinen en plantenbakken – een ambitieus plan dat veel geld gaat kosten en waarvan de uitvoering 10 tot 15 jaar schijnt te gaan duren. Auch had al grote moeite geld te vinden voor de restauratie van de monumentale trappen die vanaf de Gers (de rivier dus) naar de hoog gelegen kathedraal leiden. En die trappen zijn ook nog lang niet klaar. Halverwege staat een beeld van d'Artagnan, de musketier die uit deze buurt kwam. Gisteren las ik dat de Russische schrijver Koeprin in 1931 bij de inauguratie van dat beeld was en dat zelfs heeft beschreven, maar dit terzijde want ik wilde het over het theater hebben.

Ik kwam vrij laat, denkend dat er toch niet veel volk zou zijn, en kreeg nog net een plekje op rij W, vlak onder dat mooie plafond. Anders had ik voor niks die 40 kilometer gereden. De voorstelling heet Ce soir dans votre ville, van Warren Zavatta, de kleinzoon van Achille Zavatta. Voor wie die niet kent: Achille Zavatta was de beroemdste Franse clown.
Er komen hier in de buurt regelmatig circusjes (ik heb er hier al eens eerder over geschreven) en het was me opgevallen dat die vaak Zavatta heten. Meestal staat er dan een voornaam bij, en soms ook nog iets over een fils of petit-fils. In totaal schijnen er zo'n 35 te zijn, maar de meeste zijn geen echte Zavatta's.

Warren Zavatta is wel een echte – zijn moeder was overigens een Canadees-Engelse bluebellgirl, vandaar die voornaam, en Warrens onfranse lengte (1.92)– maar wilde géén circusartiest worden. Daar gaat de voorstelling eigenlijk over: over hoe lastig dat was in een gezin waar iedereen wél circusartiest werd, en daarbuiten (waar men de naam Zavatta slechts associeert met lachen), over opgroeien op wielen, over voordelen, vooroordelen en nadelen, en over de altijd aanwezige afwezige grootvader. Een kritisch, komisch en ontroerend verhaal over het circusleven was het, en ik heb genoten, daarboven op rij W.

Gewoon trots

Zoon in La Dépêche.
(voor wie het artikel leest: op eentje na zijn de ado's uit het artikel 17).
En ze bleken ook in de Sud-Ouest gestaan te hebben!

Coco en Igor

Onlangs zagen zoon en ik Coco en Igor, een film over de relatie die Coco Chanel en Igor Stravinsky waarschijnlijk nooit hadden. Zoon wilde de film zien omdat het de nieuwste film van Jan Kounen is, en daar is hij fan van. Kounen verfilmde namelijk 99 francs, een roman van Fréderic Beigbeder, en daar is hij ook fan van. Ik ging mee vanwege de Russische connectie. Dat Kounen in Utrecht geboren is ontdekten we pas later. De film is gebaseerd op de roman van Chris Greenhalgh, leraar Engels te Sevenoaks. Daar hebben we beiden verder niks mee.

Ik ging met gemengde gevoelens, wat vooral kwam omdat de laatste film die we en famille zagen – Persécution – bepaald geen feest was. De eerste 10 minuten keken we nog in blijde afwachting, daarna vroeg ik me een minuut of 20 af of de film intellectueel te hoog gegrepen was aangezien ik het lijden van de hoofdpersonen niet kon vatten, en daarna heb ik me een uur zitten ergeren aan het gehuil en het zelfmedelijden, waar eigenlijk weinig aan te vatten was. Waar is de tijd gebleven dat we samen naar Toy Story gingen?

De openingsbeelden – van de eerste opvoering van Le sacre du printemps – waren mooi. En Diaghilev lijkt op Diaghilev en spreekt écht Russisch. Stravinsky – gespeeld door Mads Mikkelsen – had wel een flink accent, maar hield het meestal bij da en njet. Met Coco sprak hij Frans. Hun relatie loopt stuk als hij haar zegt dat ze slechts een “vendeuse des tissus” is, een stofjesverkoopster. Lullige opmerking, maar ik vond 'm in de film toch al niet zo sympathiek. Coco trouwens ook niet. Het was allemaal erg esthetisch verantwoord. Het huis van Coco is tot en met de deurklink geheel art deco en zwart-wit, en als Coco en Igor het doen op de pianokruk gaat haar stijlvolle Chanelcreatie niet uit. En hoe ze haar no. 5 creëert had meer weg van een Chanelreclame. Coco wordt niet voor niks door Anna Monglalis – hét gezicht van Chanel – gespeeld.

Zoon was het op al deze punten niet met me eens. Dat Coco en Igor het in het echt waarschijnlijk nooit met elkaar gedaan hebben vond hij ook geen probleem. 'Het is toch een film,' zei hij licht geïrriteerd toen we terugreden. Waarom dan zoiets verzinnen als je de rest zo waarheidsgetrouw brengt, vroeg ik me nu in stilte af. Omdat je met een film over een oppervlakkige vriendschap minder publiek trekt natuurlijk. Alleen een trouwe fan en een Ruslandfanaat, dat schiet niet op.

De bios

Gek genoeg wonen wij maar een kwartiertje van een redelijk grote bioscoop vandaan. Nog gekker is dat die bioscoop in een dorp ligt dat nog kleiner is dan het onze. Er staat een schooltje, een kerk, een paar boerderijen en dan dus die cinéma. De zaal is mooi, de stoelen zacht en ze draaien er alles wat ook in de grote stad draait, alleen minder vaak. Het is er meestal niet druk, behalve toen Bienvenue chez les Ch’tis draaide. Toen was het uitverkocht.

Ik heb me lang afgevraagd waarom er zo’n moderne bioscoop in zo’n klein dorp is gebouwd. Het komt door de balletjuf. In een verbouwde schuur van dat dorp zit namelijk een balletschooltje. De vader van de balletjuf is iets belangrijks in de Conseil Régional. De balletjuf wilde een mooie zaal voor de voorstellingen van haar schooltje. En zo verrees er een cinéma met een podium waar eens paar jaar ook de balletschool optreedt.

Dochter zat ooit op die balletschool. Ze was zeven toen ze meedeed aan de eerste voorstelling, die om 9 uur ’s avonds zou beginnen en uiteindelijk tegen 10 uur ook echt begon. De kleintjes dansten eerst. Daarna zagen we hen alleen terug aan het eind van weer een reeks dansjes, als onderdeel van een soort tableau vivant, waar ze vooraan zaten omdat ze natuurlijk erg schattig waren, die kleine meisjes in hun roze pakjes. Om kwart over één ’s nachts was de voorstelling eindelijk afgelopen. Dochter had het niet leuk gevonden, al die uren die ze zwijgend achter het gordijn hadden moeten doorbrengen. Ze wilde nooit meer dansen.
Maar een mooie bioscoop vlak bij mijn dorp, dat is natuurlijk wel fijn.

modern leven

Gisteren draaide er in de buurtbioscoop de documentaire La vie moderne, van Raymond Depardon. De film gaat over een paar boerenfamilies in de Cevennen. Dat is een eindje van mijn dorp vandaan, maar de oude mannen lieten hun r’s even hard rollen als hier, ze zaten allemaal in dezelfde keukens als hier, ze dronken koffie uit dezelfde bruine koffiekannen en ze hadden allemaal een hond. Erg spraakzaam waren ze niet, maar ze keken allemaal vriendelijk en recht in de camera.
Gewone mensen, zonder mooidoenerij en onnodig geklets. Ik zie ze hier ook, maar pas in de film viel het me op hoe ontroerend ze kunnen zijn.

De bande annonce (is er een ander woord dan trailer in het Nederlands?) is o.a. hier te zien: http://fr.movies.yahoo.com/l/la-vie-moderne/index-5840294.html