Wortels en takken (2)

Mijn zoon is al enige tijd Fransman. Hij woont hier al langer dan in Nederland en voelt zich meer Frans dan Nederlands. Bovendien wil hij kunnen stemmen. Nee, ik vind het niet erg dat mijn zoon Fransman is. Integendeel, ik ben er trots op. Ik ben er trots op dat hij kort na zijn 18^e verjaardag zijn naturalisatie in gang zette. Het is een duidelijk gebaar, een echte keuze.

Maar ergens in mij wilde iets dat hij ook Nederlander bleef. Ik kan dat niet met duidelijke argumenten onderbouwen. Die zijn er ook niet. Nederland is een keurig Europees land. Frankrijk is een keurig Europees land. Hij hoeft noch in het ene, noch in het andere land in dienst. Beide landen hebben mooie en irritante trekjes.

Het is gewoon omdat eh… nou ja, omdat je er geboren bent. Omdat je familie Nederlands is. En oké, ook om de Nederlandse staat en het gezeur over dubbele nationaliteit een beetje te sarren. Want zo vaderlandslievend ben ik ook weer niet. Ik vraag me zelfs af, of ik ook Frans zal worden. En of ik dan recht heb op een officiële ontnederlanding, waarbij alle paspoorten van ontrouwe Nederlanders – de verraders die zomaar de nationaliteit van een ander land verkozen – verbrand worden en we vervolgens met pek en verbrandde paspoortsnippers besmeurd het land uit worden gestuurd.

En dan ben ik Française, niveau tak. Met één paspoort. Ik heb dan gekozen voor één land, zoals Nederland wil. Dan kan ik mijn nieuwe vaderland niet meer ontrouw zijn. Ik lees alleen nog maar Le Monde en nooit meer de NRC. Ik eet geen erwtensoep, vergeet André Hazes en verbrand mijn Nederlandse boeken. Dat gebeurt neem ik aan vanzelf, als je geen Nederlands paspoort meer hebt. Ik kan dan ook voor Frankrijk gaan spioneren in Nederland. En als Nederland en Frankrijk in oorlog raken, zing ik alleen de Marseillaise.

 

Waar je wel of niet hoort, waar je wortels liggen, waar anderen denken dat je wortels liggen of zouden moeten liggen, of die wortels belangrijk zijn en zo ja waarom, het blijft intrigerend.

Je hebt eeuwenoude bomen die nooit van hun plaats komen. En je hebt bloemen die hun zaadjes door de wind laten verspreiden over de aardbol.

Misschien ben ik een paardenbloem. 

Wortels en takken

Mirande ligt net als Toulouse in de regio Midi-Pyrenées en dus geldt ook voor ons niveau écarlate (scharlakenrood) van het plan Vigipirate, het hoogste waakzaamheidniveau. Daarna rest alleen niveau noodtoestand.

Ook nu Mohamed M. dood is, geldt het niveau nog. Om de lokale scholen staan nog steeds dranghekken en hangen er roodwitgestreepte plastic banden. De weg voor de openbare lagere school is zelfs afgesloten. Of die hekken iets zouden uitrichten tegen een gewapende fanaat betwijfel ik, maar niks doen kan ook niet en meer doen zou vreemd zijn. De politie kan beter op andere plaatsen extra waakzaam zijn.

Vanaf alle kranten kijkt het lachende hoofd van Mohamed ons ondertussen aan, en ik kan het niet helpen ook aan zijn moeder te denken, en niet alleen aan zijn zeven slachtoffers en al hun dierbaren.

Op de begrafenis van de drie vermoorde militairen sprak president Sarkozy over de republiek, waar Français de souche en Français de branche samenleven: rasechte Fransen (souche betekent o.a. wortel, stam of oorsprong) en nieuwe Fransen, letterlijk tak-Fransen. Aangegroeide Fransen?

Kun je ooit een rasechte Fransman worden als je hier niet geboren bent? Kun je een rasechte Fransman worden als je hier geboren bent, maar je ouders niet? Zowel de drie militairen als hun moordenaar hadden (voor-)ouders van buiten Frankrijk. De drie die in het leger gingen werden, in ieder geval na hun dood, Français de branche. Hun moordenaar een Français d’origine algérienne.

En de souche lijkt er niets meer te zijn.

De gelekte keizer

Van de ongeveer 250.000 Amerikaanse ambstberichten die wikileaks publiceerde, kreeg één bericht hier gisteren extra aandacht: dat de Amerikanen president Sarkozy een autoritair mannetje vonden en hem vergeleken met de naakte keizer van Andersen. Ik begrijp dat een diplomaat deze visie niet in een officieel gesprek naar voren brengt; heel verrassend is hij echter ook niet. Sarkozy is een autoritair mannetje, al wordt hij hier eerder met Napoleon, dan met de naakte keizer vergeleken. 

'De nieuwe kleren van de keizer' is een van mijn favoriete sprookjes. Heerlijk hoe die hypocriete opschepper op zijn nummer wordt gezet. Mijn kinderen luisterden er vroeger ook graag naar. Een koning in zijn blootje, wat een domoor!
Is Sarkozy een blote keizer? Het sprookje gaat over meegaan met de massa (van zijn dienaren), oplichterij (van de kleermakers), schone schijn en zelfverheerlijking (van de keizer) en ja, dan heeft die anonieme Amerikaanse diplomaat misschien wel gelijk. 

Stoelendans

Chaises musicales, hoor en lees ik sinds gisteren om de haverklap. Stoelendans betekent dat; ik was het woord bijna vergeten nu mijn kinderen de kinderfeestjesleeftijd voorbij zijn. Het is een populairdere benaming voor de remaniement, en niet onterecht, al ontbreken muziek en gedans. Wat volgens mij ook nooit gebeurt bij een stoelendans, is dat er in één keer zeven stoelen worden weggehaald, zoals bij deze ministeriële dans.
Een echte stoelendans biedt toch meer houvast dan een remaniement.

Herschikken

Nog zo'n woord is remaniement. "Herschikking", zegt Google traduction, maar daar moet ik ook niet op vertrouwen. Van Dale noemt het onder andere wijziging en reorganisatie.
President Sarkozy had het al in juni over le remaniement van het kabinet en het schijnt nu echt bijna te gaan gebeuren. Sterker nog, het is aan het gebeuren, want vandaag, ja, zaterdag (de president rust nooit), heeft eerste minister François Fillon het ontslag ingediend van de refering. Gelukkig maar, want er werd al maanden gespeculeerd over wie er misschien gaat en wie er zou mogen blijven en dat ging niet alleen mij, maar ook een heleboel Fransen steeds meer irriteren.
Is er niet wat interessanters te melden? Nee? Meldt dan niks zou ik zeggen.

Wat ik niet begrijp is waarom zo ongeveer jaarlijks de boel geremanieerd dient te worden. Zijn die ministers net een beetje ingewerkt, kunnen ze al weer vertrekken. De braafste kinderen van de klas krijgen dan een prestigieuzer ministerie onder hun hoede, de middenmoot misschien iets onpopulairs, en de lastposten mogen het ergens anders gaan proberen. Het doet me denken aan een schoolklasje, waar de leerlingen niet weten of ze een 17/20 of een 10/20 krijgen, noch waarom eigenlijk precies.
Doen ze dan nog wel wat, als ze vermoeden dat ze hun post gaan verliezen? Denkt Sarkozy dat ze het beter gaan doen als de dreiging van een remaniement boven hun hoofd hangt?

Ik weet wel wie ik zou reorganiseren, trouwens.

11 november

11 november is een datum die ik van huis uit associeer met carnaval (de raad van elf die bijeenkomt) en Sint Maarten. Mijn kinderen associeren het met de Eerste Wereldoorlog en een vrije dag.
Op 11 november viert men de Armistice, dat wil zeggen het einde van die gruwelijke oorlog met bijna 9 miljoen doden en een hele reeks negatieve gevolgen wereldwijd.

Het is natuurlijk mooi dat al die mensen nog steeds herdacht worden. Ik ben ook meerdere malen naar het plaatselijke Monument aux morts gegaan. De eerste keer leek dat overigens meer op een fragment uit een Franse komedie, toen uit de eenvoudige cassetterecorder niet de Marseillaise, maar een of andere discodreun kwam en er ook na terugspoelen en omdraaien niets anders kwam.

Op een 11 november een paar jaar geleden was het opeens over. De burgemeester las de namen voor op ons plaatselijke monument (een eenvoudig kruis), en na elke naam werden de aanwezigen geacht "Mort pour la France!" te roepen. Dat lukte me niet. Ik wil ze met liefde herdenken, maar dat ze voor Frankrijk (of voor welk ander land ook) en dus voor een hoog en nobel doel gestorven zijn, dat krijg ik niet over mijn lippen. 

Het spijt me jongens, maar dan denk ik liever in mijn eentje aan jullie.

lapsus

Er zijn van die woorden die uit het niets lijken op te duiken en dan niet meer weg te slaan zijn uit het dagelijks leven. Of, meer waarschijnlijk, worden ze altijd al in normale hoeveelheden gebruikt, maar dringen ze op een gegeven moment tot mijn hersenen door. 
Zo hoorde ik vorig jaar om de haverklap het woord anodin. La grippe A H1N1 n'est pas une maladie anodine... vertelde een campagne van het ministerie van volksgezondheid ons meerdere malen per dag op radio en televisie. Ook andere zaken bleken opeens al dan niet anodin(e) te zijn, dat wil zeggen onschuldig, onbeduidend, onschadelijk en nog wat on-dingen volgens mijn van Dale.

De laatste weken hoor ik steeds het woord lapsus. De betekenis kon ik wel raden, aangezien er meteen voorbeelden bij werden gegeven. Eerst hadden we de lapsus van Rachida Dati (voormalig minister van Justitie, nu o.a. lid van het Europees parlement), die in een verhaal over de economie het woord inflation wel heel erg als fellation deed klinken. Een fellation die ook nog eens 'quasi-nulle' was.
Onlangs had Brice Hortefeux (Binnenlandse Zaken) het over empreintes génitales, terwijl hij empreintes digitales bedoelde. De laatste zijn vingerafdrukken; genitale afdrukken worden zover bekend niet door de politie genomen, al weet je dat soort dingen met Hortefeux niet eens meer zeker. 

Lapsusliefhebbers kunnen verder zelf hun hart ophalen op internet.

In het harnas

Nadat ik aandacht heb besteed aan zijn Leninbeeld, op dit blog en ook hier, vind ik dat ik ook melding moet maken van zijn overlijden. Gisteren overleed Georges Frêche, 72 jaar oud, aan een hartaanval, terwijl hij  signait un parapheur dan son bureau.
Die parapheur moest ik opzoeken. Een vloeiboek, aldus van Dale. "Een map waarin uitgaande post tussen tabs wordt gelegd en ter ondertekening doorgegeven", legt mijnwoordenboek.nl hierbij gelukkig uit.
"Il est mort debout sur les planches, comme un homme de combat", zegt de vice-president van de regio Languedoc-Rousillon. In het harnas, kortom.
Ik denk dat ook zijn tegenstanders hem zullen missen.

Eerbetoon

Gisteren was het vier jaar geleden dat de Russische journaliste Anna Politkovskaja in Moskou werd doodgeschoten. 7 oktober is toevallig ook de verjaardag van Vladimir Poetin.

Vandaag ging de blog van Michiel Krielaars op de NRC-site over twee verjaarskalenders voor Poetin met zo'n  ontroerende en tegelijk hoopvolle afronding, dat ik iedereen aanraad hier te kijken.

Voetbal

Ik had nooit gedacht dat ik een blog over voetbal zou schrijven. Nou ja, een blogje. Niet dat het gebeuren geheel langs me heen gaat; er wordt hier thuis regelmatig naar een wedstrijd gekeken en af en toe informeer ik dan hoeveel het staat en of dat fijn is. Bovendien krijg ik in diverse winkels bij het afrekenen stickers of krasplaatjes toegestopt waarmee ik een voetbal kan winnen, jippie.
De laatste dagen hadden zelfs de meest serieuze media het over voetbal, over Frans voetbal met name. En zo komt het dat ik dit jaar al enkele keren ook min of meer serieus over voetbal heb gepraat. Nog verbazingwekkender is het, dat ik enkele dagen geleden wakker werd en me realiseerde dat ik over Frank Ribéry had gedroomd. (Wellicht ten overvloede: dat is een Franse voetballer). Hij was weliswaar niet aan het voetballen, en zover ik me kan herinneren hebben we het ook niet over voetbal gehad in die droom, maar het gaat wel ver. Ik was er de hele dag een beetje van in de war. Het is maar goed dat Frankrijk inmiddels is uitgeschakeld; wie weet in wat voor een nachtmerries ik anders nog verzeild zou zijn geraakt.

Bekentenis

Ik moet wat bekennen.
Ik heb van mijn 7e tot 18e levensjaar in Venlo gewoond. De eerste klas lagere school heb ik in Breda doorlopen, maar daarna ben ik opgeleid te V. Daar wordt je geen échte Venlonaar mee natuurlijk (constateer ik nu met opluchting), maar toch.
Ik heb ook niet bij hem op school, laat staan in de klas gezeten, maar ik ken wel iemand wier broer bij hem in de klas gezeten heeft.
De kans dat ik in de klas heb gezeten bij mensen die op G.W. hebben gestemd is bovendien groter dan bij een generatiegenoot die is opgegroeid in, pak 'm beet, Castricum.

En ik kreeg juist steeds meer waardering voor Venlo, voor Limburg en voor het dialect, dat ik als kind zo stom vond. Met steeds meer liefde dacht ik aan de vlaai, de joekskapel en het jammerdal. En nu?

Ik zit er maar mee. Als jonge Duitsers bijna 70 jaar later de Tweede Wereldoorlog nog steeds wordt verweten, draag ik dan ook - als 20-procents* Venlonaar - schuld aan de politieke denkbeelden of het succes van Geert W.?

Ik kon er even niet van bloggen.


*20% is het percentage dat ik van mijn leven zo ongeveer full time in Venlo heb doorgebracht, en aangezien mijn ouders geen geboren Venlonaren waren heb ik er verder niks bijgeteld.

verkiezingsdag

Vandaag wordt er gestemd in Nederland. Ik heb al lang gestemd. Voor het eerst heb ik me dit jaar laten registreren als kiezer in het buitenland, eerlijk gezegd in de eerste plaats uit nieuwsgierigheid, om te weten of het moeilijk was.
We schijnen buiten 's lands grenzen met ongeveer een half miljoen stemgerechtigden te zijn, waarvan zich ongeveer 10% heeft laten registreren. Ik ben duidelijk niet de enige die wat minder band heeft met de Nederlandse politiek.
De meeste geregistreerden konden ook echt stemmen; volgens de wereldomroep kreeg 10% zijn papieren niet op tijd binnen of had te maken met andere problemen, zoals een misdruk van het stembiljet. Om, zoals de Wereldomroep doet, nu te spreken van "de lijdensweg van Nederlandse kiezers in het buitenland" vind ik wat overdreven. Ik heb niet geleden. Heb me hooguit een beetje geërgerd aan sommige Nederlanders-in-het-buitenland van LinkedIn die bleven zeuren over het rode potlood, het feit dat het niet via internet kon of dat er op de voorgedrukte oranje (!) envelop "Pays-Bas" stond en niet "the Netherlands".
Ik wil echter niet zo'n Hollandse zuur- noch zeurpruim worden, dus genoeg erover.

Moskouse metro

Gisterenochtend werd ik wakker met het bericht over een explosie in de Moskouse metro. Enkele minuten later over een tweede. Ik nam de radio mee naar de badkamer om het nieuws niet te missen. Om 7 uur hoorde ik om welke metrostations het ging. Om half 8 (inmiddels in de auto) zei de Moskou-correspondent van France Inter licht verongelijkt dat er nog geen beelden op de Russische televisie waren. Alsof radioluisteraars op beelden zitten te wachten. Alsof we so wie so beelden willen. Je kwam met je auto het centrum niet in, vertelde de correspondent ook, nog steeds verongelijkt.
Raar vak, correspondent. Als het nieuws op zijn actueelst is heb je weinig te melden, en als je meer te melden hebt is het niet meer actueel.

De rode lijn waar de stations aan liggen is de lijn die ik ooit het meest gebruikte; vanuit Joego-Zapadnaja en, later, station Universitet. Ik stel me de mensen voor die in deze metro zaten. Een paar studenten, een illegale bouwvakker uit Tadzjikistan op weg naar het andere uiteinde van de stad, een schoonmaakster, schoolkinderen, verkoopsters op weg naar hun kraampje, een paar lagere ambtenaren. (Hogere ambtenaren, zakenlieden en politici nemen de metro tenslotte niet.)
En twee vrouwen met explosieven om hun middel die als enige wisten, toen ze de lange roltrappen omlaag namen, dat ze nooit meer naar boven zouden komen.

Onsterfelijk

Op 6 maart 1980, iets meer dan dertig jaar geleden dus, werd schrijfster Marguerite Yourcenar (1903-1987) toegelaten als lid van de Académie Française. Die bestond toen 345 jaar en Yourcenar was de eerste vrouw. Twintig stemmen – want over nieuwe leden wordt gestemd – voor haar, 12 voor ene Jean Drost en vier blanco, waarvan drie voorzien van een kruis om aan te geven dat men de kandidaat helemaal niks vond. Vrouwen in de prestigieuze Académie was nu eenmaal tegen de “règles de la tribu”, vond bijvoorbeeld antropoloog Claude Levi-Strauss. Sommige stamgasten vonden dat Yourcenar wel een 'mannelijk talent' had (wat dat ook moge zijn), maar gebruikten dat op bizarre wijze weer tegen haar: ze was 'dus' niet genoeg vrouw (ook raadselachtig). Want jakkie: Yourcenar was nooit getrouwd, had geen kinderen en erger nog: ze had vele jaren samengeleefd met een vrouw!
Dat was in 1980. Mijn eindexamenjaar. Ik dacht dat we toen al modern waren.

Inmiddels zijn vijf van de in totaal 40 levende leden van de Académie vrouw, waaronder Hélène Carrère d'Encausse, geboren Zourabichvili, een in Rusland gespecialiseerde historica die er af en toe wat griezelige denkbeelden op na houdt, en de juriste en politica Simone Veil, geboren Jacob.
Veil werd in 2008 gekozen, maar pas enkele dagen geleden officieel “ontvangen”. Waarom er zoveel tijd tussen zit weet ik niet.
Veil is de populairste vrouw van Frankrijk las ik, en dat verbaast me niks. Het is onmogelijk om haar niet te bewonderen. Ze overleefde Auschwitz en Bergen-Belsen, deed daarna twee studies, kreeg nog tijdens haar studie drie zonen en heeft altijd gewerkt. Ze is degene die abortus legaliseerde in Frankrijk (in 1975, als minister van volksgezondheid) en was – onder nog veel meer – van 1979 tot 1982 de eerste vrouwelijke voorzitter van het Europees Parlement. Als lid van de Académie is ze nu een immortelle, een onsterfelijke.

Simone Veil werd geboren in 1927, twee jaar eerder dan Anne Frank.

Timosjenko en zo

Vandaag vindt de tweede ronde van de Oekraïense presidentsverkiezingen plaats. Ik zag dat Le Monde en ons eigen NRC Handelsblad gelukkig zijn opgehouden met die malle simplistische verdeling in de “pro-russische” kandidaat Janoekovitsj en de “pro-europese” Timosjenko. De Franse radio, dat wil zeggen France Inter, deed het helaas nog wel. En het Franse televisiejournaal maakte het helemaal bont, die hadden het over “de Russische kandidaat Janoekovitsj". Wel ja!
Zo gaat dat met tv-nieuws: oversimplificeren en ultrasamenvatten. Pas als je zelf ook iets van het onderwerp weet, valt het op. Dat hou ik altijd in het achterhoofd bij al die berichten over zaken en landen waarover ik weinig tot niets weet. Geen tv-nieuws meer bekijken - ik heb het me al vaker voorgenomen.

Een paar jaar geleden had ik een flink discussie (per mail) met enkele mede-redactieleden van het Ruslandtijdschrift Prospekt. Ik vond het portret van Timosjenko door een van mijn collega’s te positief. Wat ik me vooral herinner is dat mij vervolgens werd verweten dat “wij” (= alle vrouwen, hoewel ik toch echt namens mezelf schreef) gewoon jaloers waren, omdat Timosjenko een mooie vrouw was. Alweer wel ja!
Ten eerste zie ik graag mooie vrouwen, en vind ik het leuk dat een bijna-leeftijdsgenote er ook nog zo goed uit ziet (ja, dat ‘ook’ heb ik daar bewust geschreven), en zo’n hoge functie heeft bereikt (zonder ‘ook’ deze keer). Wat niet betekent dat ik haar blindelings (of juist niet blindelings, nu we het over uiterlijk hebben?) steun, alleen maar omdat ze vrouw is.
Ten tweede zou ik een man nooit verwijten dat hij kritiek heeft op, nou, wie zal ik nemen, vooruit: Wouter Bos, puur uit jaloezie op diens door menigeen gewaardeerde kont.
En ten derde had ik het in die discussie over Timosjenko’s duistere zelfverrijking in het Oekraïense gasbedrijf (de gasprinses wordt ze ook wel genoemd), en niet over haar folkloristische vlecht.

Er is nog een flinke weg te gaan wat betreft gelijkheid der sexen. En ik maar denken dat het ging over politieke visie. Overigens is het ook opvallend dat Timosjenko ‘Julia’ wordt en ik voor Janoekovitsj moest googelen (o ja, Viktor). Zoals Royal ‘Segolène’ of ‘Ségo’ werd, maar Sarkozy niet Nico (wel ‘Sarko’ trouwens).

Ondertussen vraag ik me af of het veel uit maakt voor Oekraïne: Timosjenko of Janoekovitsj. En of er eigenlijk wel eerlijke en oprechte politici bestaan, waar ook ter wereld. Wat niet wegneemt dat ik nu best even in Oekraïne zou willen zijn.

Tony - deel drie

Eigenlijk hou ik helemaal niet van boevenverhalen. The Godfather heb ik nog net gezien, alle drie de delen zelfs, Scarface alleen maar gehoord (een hoop geschiet en geschreeuw), voor de tweedelige film over de Franse boef Mesrine kreeg je mij het huis niet meer uit. ‘Het ophemelen van criminelen vind ik helemaal niks’, zei ik toen man en zoon zich naar de bioscoop repten.

Die Tony met zijn miljoenen begint me dus behoorlijk dwars te zitten, maar ik wil de zaak netjes afsluiten met het derde en voor mij toch hoop ik ook laatste deel van Tony – the driver who disappeared. De man heeft zich, vermoeid en met een baard van tien dagen, gemeld bij de politie van Monaco. Mogelijk was hij in een niet nader genoemd pays de l’est geweest, want, hoewel zijn naam aan een bekende Italiaan doet denken, heeft onze Tony ex-Joegoslavische wortels. Inmiddels is hij via Nice overgebracht naar Lyon voor nader verhoor.
Op zijn vergrijp schijnt een gevangenisstraf te staan van drie jaar, dus dat valt best mee. Kan hij in de gevangenis mooi een boek schrijven over zijn avonturen en dan de filmrechten verkopen. Daarna kan hij zijn buit gaan opgraven, want die laatste tweeënhalf miljoen had hij niet bij zich. Solliciteren hoeft dan niet meer. Of hij nog aan de bak zou komen als geldtransportchauffeur is ook een beetje de vraag.

De man van twee miljoen

De man van elf miljoen, die Tony Musulin blijkt te heten (nee, niks T.M. te L. hier, gewoon Tony Musulin uit Lyon), afijn, die dus, kreeg niet al het geld in één keer mee. Daarom had hij 9 miljoen in een busje verstopt. Als je de stapels geld ziet, begrijp je dat je dat niet allemaal in een weekendtas krijgt, zoals in de film. Dat busje was snel gevonden, door de politie, die nog twee dagen op de loer heeft gelegen in de hoop dat Tony het geld alsnog zou komen ophalen. Tony liet zich niet meer zien.
Misschien vond Tony twee miljoen ook wel oké en ligt hij al een week lang op een of ander palmenstrand.
Ondertussen is Tony de held van het net. Op facebook had de Tony-fanclub binnen de kortste keren duizenden leden (nee, mij niet). Je kunt kopjes en T-shirts kopen met Tony's kop erop, "Tony best driver 2009" staat er dan bijvoorbeeld onder.
We komen steeds meer te weten over Tony. Zo had hij 12 bankrekeningen bij zes verschillende banken, een Ferrari en enkele appartementjes als belegging.
Ik vond mijn fantasie-Tony leuker, maar fantasie is wel vaker mooier dan de realiteit.

De muur

Gisteren was het dus 20 jaar geleden dat de Muur viel. Radio France Inter en een heleboel andere zenders zaten de hele dag in Berlijn, en ik zat veel in de auto. Daar kreeg ik via de radio allerlei stukken Berlijn op het stuur. ’s Avonds begreep ik dat er ook erg veel televisie in Berlijn was, en staatshoofden en andere people. Ik werd er een beetje moe van.

Ten eerste is het dat oprukkende ‘het is XX-jaar geleden’-gedoe in het algemeen. Het lijkt alsof journalisten niks liever doen dan iets te herdenken dat 10, 20 of 40 jaar (het hoeft al lang geen feestelijke 25, 50 of 100 jaar meer te zijn) geleden plaatsvond, zodat ze niet hoeven na te denken over dingen die nu spelen. In 2008 heb ik zo vaak gehoord dat mei 1968 veertig jaar geleden was, dat ik nog steeds een onprettig snelle hartslag krijg als het jaartal ‘68 genoemd wordt.

En dan dat voortdurende zelfingenomen gepraat over vrijheid en democratie, toen “wij” (het democratische westen) “hen” (het onderdrukte oosten) bevrijdden. Toen zij eindelijk door hadden dat wij gelijk hadden. De woorden vrijheid en democratie zijn zoveel ge(mis)bruikt, dat ze bijna al hun glans verloren hebben.
Ik was in 1989 ook blij dat de muur viel, dat er een eind kwam aan het ene na het andere totalitaire regime, dat grenzen, archieven en monden opengingen. Ik herinner me de euforie nog goed, het optimisme, de hoop en de verwachting.
Wat er twintig jaar later van over is, zijn fastfood en porno. Communisme werd kapitalisme. Dat heeft niks met vrijheid te maken. Ik heb helemaal geen zin de hele tijd aan die teleursteling herinnerd te worden.

De man van 11 miljoen

Afgelopen woensdag verdween een geldtransportauto in Lyon, met chauffeur en al. De auto werd enkele uren later teruggevonden, geld (zo’n elf miljoen euro) en chauffeur bleven onvindbaar. Voor het leven van de chauffeur werd gevreesd, tot men in zijn appartementje ging kijken. Daar was het keurig opgeruimd. Zelfs de koelkast was leeg, zeiden ze op het radiojournaal. De man had bovendien onlangs zijn bankrekening leeg gehaald. Binnen enkele uren veranderde hij van mogelijk slachtoffer in verdachte.

Het gaat me niet om die elf miljoen, maar om de details. Dat je van plan bent miljoenen te stelen, maar toch je bescheiden bankrekening leeghaalt. Dat je je appartement opruimt, ook al weet je dat je daar niet meer terugkomt. Ik stel me zo voor dat hij de avond voor de grote dag nog even de boel stofzuigt. Hij eet de restjes uit zijn ijskast, drinkt het bodempje wijn wat-ie nog had staan en doet een laatste afwasje. De volgende ochtend maakt hij zijn bed op en strijkt het sprei nog even glad. Bij de deur draait hij zich nog één keer om: de boel is aan kant, op naar een nieuw leven.

Gelukzoekers

Gisteren kreeg ik een verse Volkskrant kado, die ik vanochtend kon lezen. Er viel me een klein berichtje op, op pagina 2. VVD-leider Rutte vindt dat asielzoekers die niet kiezen voor het Nederlanderschap uiteindelijk terugmoeten naar het land van herkomst. Bij dezelfde gelegenheid - een partijcongres - zei hij ook dat er ‘veel te veel gelukszoekers’ zijn onder de asielzoekers. Het schijnt dat de VVD er niet goed voor staat in de peilingen.

Naar een ander land gaan om economische redenen, of gewoon op zoek naar geluk, schijnt al jaren een doorn in het oog van menig burger. “Economische vluchtelingen” was toen ik nog in Nederland woonde al bijna een vies woord. Een echte zwaar vervolgde en liefst duidelijk gemartelde vluchteling, vooruit, na enkele jaren in de asielprocedure mocht die misschien blijven. Maar gewoon komen omdat je hoopt dat jij en je gezin het economisch beter krijgen, bah, stel je voor. Gelukszoekers zijn natuurlijk nog erger. Zomaar naar een ander land gaan, op zoek naar zoiets vaags als geluk. Hoe verzin je het! Weg ermee.

Als ik meneer Rutte’s redenering volg, moet ik het Frans staatsburgersschap gaan aanvragen. En alle Nederlanders die ooit naar Canada of Australië zijn geëmigreerd, of zij die naar Zweden, Spanje, Brazilië of waar dan ook trokken: Nederlands paspoort inleveren alstublieft. Of onmiddellijk terugkeren naar het vaderland. Maar soms ziet dat vaderland er wel erg, hoe zal ik het noemen, ongelukkig? uit.